Nông dân – chủ thể xây dựng nông thôn mới

26/09/2019

Chiếm hơn 70% dân số của tỉnh, nông dân không chỉ đóng vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội mà còn là chủ thể trong xây dựng nông thôn mới, góp phần đưa Vĩnh Phúc sớm hoàn thành mục tiêu có 100% xã đạt chuẩn nông thôn mới trong năm 2019 và là tỉnh nông thôn mới vào năm 2020.

Thành công từ sự ủng hộ của nông dân

Trở lại xã Liên Châu vào những ngày đầu tháng 9, đi trên những con đường rộng rãi được bê tông hóa, hai bên đường là những ngôi nhà cao tầng mọc lên san sát và ở vùng đất bãi, những vườn bưởi, vườn chuối sai trĩu quả chuẩn bị đến kỳ thu hoạch, chúng tôi hiểu rõ hơn vì sao địa phương này không chỉ là xã đầu tiên của Yên Lạc mà còn là xã đầu tiên của Vĩnh Phúc hoàn thành nông thôn mới.

Nằm ở phía Nam huyện Yên Lạc, với diện tích trên 865ha, trên 2.500 hộ và trên 10.000 nhân khẩu, trước đây, Liên Châu là xã thuần nông, đời sống vật chất và tinh thần của người dân chưa cao; cơ sở hạ tầng chưa đồng bộ khiến việc đi lại, giao thương kinh tế gặp nhiều khó khăn. Năm 2011, Liên Châu được chọn làm xã điểm của tỉnh thực hiện chương trình xây dựng nông thôn mới. Với quan điểm xây dựng nông thôn mới là việc làm của dân, do dân bàn bạc quyết định và nhân dân hưởng thụ, Đảng ủy, UBND xã đã đẩy mạnh công tác tuyên truyền, huy động sức dân, lấy người nông dân làm chủ thể thực hiện, giám sát từng tiêu chí. Cùng với đó, chỉ đạo các nhà thầu đẩy nhanh tiến độ xây dựng các công trình theo phương châm “dễ làm trước, khó làm sau” nhưng phải đảm bảo chất lượng. Trong 3 năm, từ 2011 đến 2013, địa phương đã huy động được hơn 257 tỷ đồng cho chương trình này, trong đó, nhân nhân dân và doanh nghiệp đóng góp, ủng hộ hơn 164 tỷ đồng. Đặc biệt, hiểu được lợi ích từ nông thôn mới mang lại, bà con nông dân không những đóng góp hàng ngàn ngày công mà còn hiến trên 1.000m2 đất để làm đường giao thông, xây dựng nhà văn hóa, mở rộng diện tích trường học...

Theo báo cáo của UBND xã Liên Châu, bước vào xây dựng nông thôn mới, địa phương mới đạt 8/19 tiêu chí. Sau 3 năm thực hiện, với sự nỗ lực cùng vào cuộc của cấp ủy chính quyền và toàn thể nhân dân, đến tháng 11/2013, Liên Châu đạt chuẩn 19/19 tiêu chí. Ngoài sự đổi thay nhanh chóng về cơ sở vật chất thì cái được lớn nhất ở Liên Châu sau khi trở thành xã nông thôn mới là hình thành được cung cách làm ăn mới. Đến nay, địa phương đã hoàn thành quy hoạch 45 ha khu chăn nuôi tập trung trên vùng đất bãi ven sông Hồng để thực hiện tái cơ cấu ngành nông nghiệp; mở rộng khu chăn nuôi xa khu dân cư, với diện tích 37ha tại thôn Nhật Chiêu, đưa tổng diện tích quy hoạch chăn nuôi tập trung toàn xã lên 82ha. Tại những cánh đồng đã được dồn điền đổi thửa luôn rợp bóng màu xanh của rau màu, cây trái, với những ruộng chuối tiêu hồng, bưởi Diễn quanh năm trĩu quả. Đặc biệt, địa phương đã hình thành được những cánh đồng rau sạch, trong đó có trại rau sạch “nức tiếng” trồng theo quy trình Vietgap của anh Phạm Đăng Kiên, thôn Nhật Chiêu, cung cấp ra thị trường từ 7-8 tạ rau/ngày, tạo việc làm, thu nhập ổn định cho gần 20 lao động địa phương. Triển khai dự án sản xuất chuối tiêu hồng theo chuỗi giá trị với tổng diện tích 150ha, năm 2017, UBND xã Liên Châu đã giao hơn 50ha đất cho Công ty cổ phần Hoa quả và lương thực Việt Nam và Công ty này đã trồng, xuất được hơn 200 tấn chuối sang Trung Quốc, hiện đang tiếp tục mở rộng diện tích trồng để xuất khẩu sang Nhật Bản.

Ông Vũ Xuân Chiếm, Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND xã cho biết: Với những địa phương có xuất phát điểm thấp như Liên Châu, muốn thành công thì vấn đề tiên quyết là phải phát huy được vai trò chủ thể của người dân trong xây dựng nông thôn mới. Bởi thực tế, xây dựng nông thôn mới không thể chỉ trông chờ vào nguồn lực của Nhà nước mà phải huy động tối đa từ các nguồn khác, nhất là tiền của, công sức và trí tuệ của người dân.

Những buồng chuối đạt tiêu chuẩn này của bà con nông dân Liên Châu
sẽ được xuất khẩu sang Trung Quốc trong tháng này

Cũng theo ông Chiếm, hoàn thành nông thôn mới là cả một quá trình phấn đấu nhưng cái khó nhất là làm sao giữ vững và nâng cao được chất lượng các tiêu chí đã đạt. Từ năm 2014 đến nay, từ số tiền nhân dân đóng góp, tiền ủng hộ của doanh nghiệp và hỗ trợ từ cấp trên, Liên Châu đã đầu tư gần 15 tỷ đồng để nâng cấp đường giao thông nông thôn, giao thông nội đồng; gần 40 tỷ đồng nâng cấp cơ sở vật chất trường học, từng bước đáp ứng tiêu chí chuẩn mức độ 2. Có cơ sở hạ tầng khang trang, người dân Liên Châu phấn khởi bắt tay vào làm ăn theo phương thức mới, tích cực tham gia các lớp tập huấn bồi dưỡng kiến thức khoa học kỹ thuật, tham gia chương trình sản xuất chuối theo chuỗi giá trị diện tích 50 ha. Năm 2018, tổng giá trị sản xuất toàn xã đạt 704,9 tỷ đồng, tăng 20,5% so với năm 2017. Trong đó, nông nghiệp tăng 18,4%; công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, xây dựng tăng 22%; thương mại, dịch vụ tăng 20,7%. Thu nhập bình quân đầu người đạt 44 triệu đồng/người/ năm.

Là một trong những xã khó khăn của Yên Lạc, nhưng với việc làm tốt công tác tuyên truyền, xác định rõ chủ thể của xây dựng nông thôn mới là nông dân nên Yên Phương không chỉ hoàn thành xây dựng nông thôn mới theo đúng lộ trình đề ra mà còn tạo được sự đoàn kết, gắn bó trong cộng đồng người theo đạo và không theo đạo cùng chung tay, góp sức xây dựng nông thôn mới.

Ông Đỗ Văn Hoàn, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã cho biết: Yên Phương có trên 170 hộ theo đạo Thiên chúa. Để huy động được sức dân, nhất là đối với những công trình cần 100% vốn đóng góp của nhân dân, lãnh đạo xã đã xuống từng thôn, từng ngõ xóm để họp bàn về phương án đóng góp và xây dựng. Đồng thời thời kêu gọi sự ủng hộ về tiền của, hiến đất, hỗ trợ ngày công lao động của các hộ gia đình.

Từ việc tuyên truyền, giải thích, tạo sự dân chủ trong họp bàn, thống nhất các bước triển khai và để dân hiểu chủ thể xây dựng và hưởng lợi từ xây dựng nông thôn mới không ai khác là nhân dân nên nhiều hộ dân ở Yên Phương đã tự nguyện đóng góp công sức, tiền của và sẵn sàng phá tường rào, hiến đất làm đường giao thông nông thôn, giao thông nội đồng, xây dựng các công trình văn hóa phục vụ nhu cầu vui chơi, giải trí của bà con. Tiêu biểu như gia đình ông Trần Văn Điền, thôn Yên Thư hiến 17,5m2 đất ở; gia đình ông Nguyễn Văn Ty, thôn Lũng Hạ hiến 20 m2 đất ở làm đường giao thông liên thôn hay gia đình ông Nguyễn Tiến Lộc, thôn Lũng Hạ ủng hộ 42 triệu đồng, hộ bà Kiều Thị Thoa, thôn Lũng Hạ ủng hộ 10 triệu đồng để xây dựng đường giao thông thôn 5; hộ gia đình ông Kiều Như Khắc, thôn 6 tự nguyện làm tuyến đường của xóm dài 28 m bằng bê tông trị giá 25 triệu đồng...

Cũng nhờ làm tốt công tác tuyên truyền, Yên Phương đã huy động được trên 21 tỷ đồng cho xây dựng nông thôn mới, trong đó nhân dân đóng trên 5,6 tỷ đồng. Đặc biệt, nếu như các địa phương rất khó khăn trong việc tìm vị trí xây dựng lò đốt rác thải tập trung thì ở Yên Phương việc này khá đơn giản vì người dân hiểu được xây dựng lò đốt rác tập trung là giải được bài toán về rác thải, giúp môi trường xanh – sạch – hơn nên đã đồng tình di chuyển lò xử lý rác thải theo công nghệ mới từ thôn Phương Trù về thôn Yên Thư, thực hiện nhanh chóng việc đền bù, giải phóng mặt bằng để triển khai xây dựng các công trình hạ tầng. Cùng với đó, bà con nông dân đã chủ động học nghề mộc, thêu ren, thêu móc, đính hạt cườm, làm hoa lụa; tích cực chuyển đổi cơ cấu, cây trồng vật nuôi theo hướng sản xuất hàng hóa, ứng dụng các tiến bộ của khoa học kỹ thuật, xây dựng các mô hình trình diễn, đưa khu chăn nuôi tập trung xa khu dân cư.

Ông Phan Đức Hạnh, Phó Chủ tịch Hội Nông dân huyện Yên Lạc cho biết: Yên Lạc là huyện thuần nông nhưng lại là địa phương đầu tiên của tỉnh hoàn thành xây dựng nông thôn mới từ năm 2015. Điều này cho thấy, địa phương đã thành công khi xác định rõ người dân vừa là người làm vừa là người thụ hưởng và đã huy động được trí tuệ, tâm huyết, tiền của, công sức của mỗi người dân cùng với Nhà nước và địa phương thực hiện các tiêu chí.

Theo ông Hạnh, thực tế, quá trình xây dựng nông thôn mới ở Yên Lạc có những việc rất thuận nhưng cũng có những việc nhân dân chưa hiểu hoặc có những ý kiến trái chiều. Vì thế, điểm mấu chốt để tạo được sự đồng thuận trong dân là phải làm tốt công tác tuyên truyền, vận động, thuyết phục trực tiếp hoặc thông qua các buổi họp chi bộ, họp thôn, tạo ra những hiệu ứng lan tỏa trong toàn huyện. Hơn nữa, để phát huy tốt vai trò chủ thể của nhân dân, Yên Lạc đã đẩy mạnh phong trào thi đua “nông dân Yên Lạc thi đua xây dựng nông thôn mới”, phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh”; phát huy tốt quyền dân chủ, tạo điều kiện để nhân dân tự quản, tự bàn bạc, quyết định việc sử dụng nguồn vốn do mình đóng góp và giám sát việc sử dụng nguồn vốn đó. Đến nay, sau 10 năm thực hiện chương trình này, nông dân Yên Lạc đã đóng góp 1.620 tỷ đồng, hiến 6.700m2 đất, hơn 7.000 ngày công để xây dựng đường giao thông nông thôn, giao thông nội đồng, nhà văn hóa, trường học, nghĩa trang nhân dân...Điển hình như cán bộ, hội viên nông dân làng Thụ Ích, xã Liên Châu đóng góp 15 tỷ đồng; nông dân làng Yên Thư, xã Yên Phương đóng góp 7,3 tỷ đồng; nông dân làng Đinh Xá, xã Nguyệt Đức góp 6,6 tỷ đồng và hằng trăm hộ nông dân sẵn sàng ủng hộ từ 20 triệu đến 100 triệu hoặc hiến từ 50 m2 đất đến 240 m2 đất cho làm đường giao thông...

Là huyện miền núi, với trên 90% dân số làm nông nghiệp, Sông Lô không có nhiều điều kiện thuận lợi để xây dựng nông thôn mới, song với việc huy động được sức dân và mỗi địa phương có những cách làm sáng tạo, huyện phấn đấu hoàn thành xây dựng nông thôn mới trong năm nay.

Ông Hoàng Ngọc Thanh, Chủ tịch Hội Nông dân huyện Sông Lô cho biết, những năm qua, Hội Nông dân huyện đã đẩy mạnh công tác tuyên truyền, đẩy mạnh phong trào thi đua “Nông dân Sông Lô chung sức xây dựng nông thôn mới”, tổ chức gần 50 lớp tập huấn, hướng dẫn kỹ thuật trồng trọt, chăn nuôi; tổ chức cho 175/175 chi hội nông dân ký cam kết không có người mắc các tệ nạn xã hội, không phạm tội; 100% hộ nông dân đăng ký xây dựng làng, xã văn hóa và gia đình nông dân văn hóa. Cùng với đó xây dựng và duy trì hiệu quả các mô hình đoạn đường tự quan về vệ sinh môi trường; phối hợp với Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Ngân hàng Chính sách xã hội thành lập 86 tổ vay vốn, cho hơn 6.700 lượt hộ nông dân vay gần 360 tỷ đồng phát triển kinh tế, xóa đói giảm nghèo. Khuyến khích, hỗ trợ các hộ mở rộng quy mô chăn nuôi bò, lợn, nuôi cá lồng tại xã Đức Bác; nuôi trâu chọi ở Hải Lưu, mô hình sản xuất mây tre đan xuất khẩu ở Cao Phong...

Theo ông Thanh, vấn đề quan trọng nhất để huy động được sức dân trong xây dựng nông thôn mới là phải làm cho nông dân hiểu được mục đích, ý nghĩa của chương trình và để nông dân bàn, quyết định việc sử dụng nguồn vốn và giám sát các công trình xây dựng. “Với trên 90% dân số làm nông nghiệp và khi nông dân hiểu, đồng thuận thì họ không chỉ sẵn sàng bỏ công sức, tiền của mà còn chủ động tham gia các lớp tập huấn cập nhật kiến thức khoa học công nghệ, chủ động chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi để nâng cao thu nhập”- ông Thanh nói.

Trong 10 năm, nông dân Sông Lô đã tự nguyện hiến trên 152.600m2 đất, hơn 75.000 ngày công và trên 15 tỷ đồng cho xây dựng đường giao thông, xây dựng nhà văn hóa, trường học...Đặc biệt, với sự chủ động và tích cực vào cuộc của bà con nông dân, đến nay, toàn huyện có 14/16 xã đạt chuẩn nông thôn mới; thu nhập bình quân đầu người khu vực nông thôn tăng từ 14 triệu đồng/người/ năm 2015 lên 32 triệu đồng/người/năm 2018; tỷ lệ hộ nghèo giảm còn 2,94%, giảm 3,31% so với năm 2011.

Không chỉ ở Yên Lạc và Sông Lô, phong trào nông dân chung sức xây dựng nông thôn mới diễn ra sôi nổi, rộng khắp, tạo sự lan tỏa, làm đổi thay cách nghĩ, cách làm của bà con nông dân trên toàn tỉnh. Bà con nông dân không chỉ hào hứng sẵn sàng đóng góp tiền của, công sức mà còn chủ động chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi, nâng cao thu nhập, đổi thay bộ mặt khu vực nông thôn.

Đổi thay cùng nông thôn mới

Theo báo cáo của UBND tỉnh, sau 7 năm triển khai thực hiện Chương trình nông thôn mới, đời sống người dân và bộ mặt khu vực nông thôn ngày càng khởi sắc. Đến hết tháng 6/2019, toàn tỉnh có 104/112 xã đạt chuẩn nông thôn mới; 3 huyện, thành phố được công nhận đạt chuẩn, hoàn thành nhiệm vụ xây dựng nông thôn mới; thành phố Phúc Yên đã được Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn thẩm định, đề nghị xét, công nhận hoàn thành nhiệm vụ xây dựng nông thôn mới năm 2018 và huyện Tam Đảo đang hoàn thiện hồ sơ đề nghị Ban chỉ đạo của tỉnh thẩm tra.

Có được thành quả như hiện nay là nhờ sự vào cuộc tích cực của các cấp, các ngành, các địa phương và các tầng lớp nhân dân, trong đó, người nông dân đóng vai trò chủ lực trong thực hiện từng tiêu chí nông thôn mới.

Quán triệt quan điểm “dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân thụ hưởng”, những năm qua, Hội Nông dân tỉnh đã chủ động phối hợp với các sở, ban, ngành tổ chức trên 775 hội nghị, lớp tập huấn, phát trên 97.500 cuốn tài liệu tuyên truyền phổ biến chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước, nâng cao kết thức trong xây dựng nông thôn mới; đẩy mạnh các phong trào thi đua yêu nước gắn với phong trào “nông dân Vĩnh Phúc chung sức xây dựng nông thôn mới”; vận động hội viên nông dân cải tạo, chỉnh trang nhà ở, vườn, cổng, ngõ, tường rào...với phương châm “Nhà nước và nhân dân cùng làm”.

Những con đường nông thôn mới ở Sông Lô

Ông Phùng Đắc Chiến, Phó Chủ tịch Hội Nông dân tỉnh cho biết, nông dân là chủ thể của quá trình phát triển kinh tế - văn hóa - xã hội ở nông thôn. Vì thế, khi Vĩnh Phúc triển khai thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, nhiệm vụ của Hội nông dân các cấp là tuyên truyền để nông dân ngấm, hiểu được rõ vai trò, trách nhiệm, quyền lợi của mình được thể hiện ở 5 nội dụng, đó là: Nông dân - chủ thể nhận thức thấm nhuần chủ trương, quan điểm của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về xây dựng nông thôn mới; nông dân - chủ thể thực hiện các chương trình, kế hoạch phát triển kinh tế nông thôn; nông dân là người thực hiện xây dựng kết cấu hạ tầng nông thôn mới; nông dân - chủ thể mọi hoạt động văn hóa, xã hội, trật tự, an ninh ở nông thôn và nông dân có vai trò quan trọng góp phần xây dựng hệ thống chính trị cơ sở. “Khi nông dân hiểu và nhận thức, thấm nhuần được 5 nội dung này thì chuyện nông dân hiến đất ở, đất vườn, đóng góp công sức, tiền của xây dựng nông thôn mới trở thành "chuyện thường ngày ở Vĩnh Phúc” – ông Chiến nói.

Theo thống kê của Hội Nông dân, 10 năm qua, nông trên trên địa ban tỉnh đã đóng góp trên 203,5 tỷ đồng, trên 462.000 ngày công, hiến gần 1.186,5m2 đất; làm mới, sửa chữa gần 12.000 km đường giao thông, kiên cố hóa 1.462 km kênh mương. Đặc biệt, để phát triển sản xuất, nâng cao thu nhập người dân, hằng năm, BTV Hội Nông dân tỉnh đã chỉ đạo các cấp hội xây dựng và nhân rộng các mô hình, điển hình kinh tế; tổ chức trên 3.200 lớp tập huấn chuyển giao tiến bộ khoa học kỹ thuật. Phối hợp với các công ty, doanh nghiệp cung ứng trên 5.000 tấn phân bóng theo hình thức trả chậm, gần 100 tấn giống và nhiều loại máy móc giúp hội viên nông dân phát triển sản xuất. Tính đến nay, Hội nông dân các cấp phối hợp với Ngân hàng Nông nghiệp và phát triển nông thôn, Ngân hàng Chính sách xã hội thành lập gần 1.350 tổ tiến kiệm, vay vốn cho trên 12.000 lượt hội viên nông dân vay trên 2.000 tỷ đồng phát triển kinh tế, giải quyết việc làm. Có vốn và được tập huấn kỹ thuật chăm sóc cây trồng vật nuôi, nhiều nông dân đã mạnh dạn chuyển đổi cơ cấu cây trồng, mở rộng quy mô chăn nuôi, hình thành các HTX sản xuất nông nghiệp cho thu nhập cao như: HTX sản xuất nông nghiệp hữu cơ Định Trung; chăn nuôi theo hướng an toàn sinh học ở Nguyệt Đức, Yên Lạc; trồng dưa chuột an toàn theo tiêu chuẩn Vietgap ở Hướng Đạo, Tam Dương; trồng cà chua ghép ở Lũng Hòa, Vĩnh Tường; trồng thanh long ruột đỏ ở Lập Thạch, chăn nuôi lợn, gà theo hướng quy mô trang trại ở Tam Đảo, Tam Dương, Lập Thạch...không chỉ cho thu nhập hàng trăm triệu đồng mỗi năm mà còn giải quyết việc làm, tăng thu nhập cho người dân khu vực nông thôn.

Nhìn lại kết quả 10 năm xây dựng nông thôn mới, Phó Chủ tịch Hội Nông dân tỉnh Phùng Đắc Chiến cho rằng, cái được và thành công lớn nhất từ chương trình này là không chỉ đời sống vật chất, tinh thần của người dân và bộ mặt khu vực nông thôn ngày càng khởi sắc mà bà con nông dân đã thay đổi được cách nghĩ, cách làm, có thêm những cung cách làm ăn mới để nâng cao thu nhập, tích cực tham gia vào công việc chung của xã hội, tham gia vệ sinh đường làng ngõ xóm, giữ gìn an ninh trật tự địa phương. Phát huy những kết quả đạt được, thời gian tới, các cấp Hội nông dân trên địa bàn tỉnh sẽ tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao nhận thức của người dân, để bà con nông dân ngày cằng khẳng định rõ hơn vai trò là chủ thể trong việc duy trì, nâng cao các tiêu chí và hướng tới nông thôn mới kiểu mẫu./.

Thanh Nga

Các tin đã đưa ngày: